4 Zamanlı Motorlar
Motorlar zamanlarına göre 4 zamanlı ve 2 zamanlı olmak üzere iki gruba ayrılırlar. Zaman kavramı pistonun işleyiş mekanizmasını belirtir. 4 zamanlı motorlar krank milinin 2 tur yapması ile gerçekleşir. Bu olay, pistonun silindirde 2 kez aşağı hareket etmesi anlamına gelir. Pistonun her hareketi bir zamanı oluşturur. Pistonun ilk konumunu silindirin üst tarafı olarak düşünürsek; pistonun ilk aşağı harekti emme(intake) zamanını, ilk yukarı hareketi sıkıştırma(Compression) zamanını,ikinci aşağı hareketi yanma(Power) zamanını, ikinci yukarı hareketide egzost(Exhaust) zamanı olarak adlandırılır. Her zaman krank milinin yarım tur, kam milinin çeyrek tur dönmesine denk gelir. Zamanları genel özellikleriyle açıklayalım.
Emme(intake)
Kam milinin çeyrek tur atması ile giriş subabı açılır, krank milinin yarım tur dönmesiylede piston yukardan aşağı inerek silindir içerisindeki basıncı düşürür ve giriş subabından atmosfer basıncı ile desteklenen yakıt hava karışımı pistona girer.
Sıkıştırma(Compression)
Kam milinin bir çeyrek tur daha atması ile hem giriş, hemde çıkış subabı kapanır, krank milininde yarım tur daha atması ile piston silindirde tekrar yukarı çıkar ve yakıt-hava karışımını sıkıştırır. Basıncın maksimum seviyeye ulaşır.
Yanma(power)
Sıkışan yakıt-hava karışımı benzinli motorlarda ateşleme bujisi ile kıvılcım çıkarılarak, dizel motorlarda ise sadece sıkıştırma ile yanma olayı gerçekleşir. (Dizel yakıtlar benzinlere göre daha yanıcıdır.) Ortaya çıkan patlama ile piston silindirde aşağı doğru itilir, ve krank milinin yarım tur daha dönmesi sağlanır. Bu itme motor için gerekli güç ve torkun oluşmasını sağlar.
Egzost(Exhaust)
Piston tekrar yukarı çıkarken çıkış subabı açılır ve yanan yakıt-hava karışımı atıkları çıkış subabından dışarı atılır.
Egzost zamanından sonra tekrar başa dönülerek çevrim sağlanır. 4 zamanlı motorların çevriminin tamamlanması için en az 2 silindir gereklidir. Aksi halde krank milinin sürekli dönmesi sağlanamaz. Ters çalışan 2 silindir ile devamlılık sağlanır.
4 zamanlı motorların genel özelliklerini kısaca özetlemiş olduk.2 zamanlı motorları ve iki motor tipi arasındaki farkları başka bir yazıda anlatacağım.
